Kiracı ve mülk sahipleri için en önemli konulardan biri olan kira artış oranı, kira artış oranı neye göre yapılır ve hesaplanır. Günümüzde birçok kişiyi ilgilendiren bir konu olduğundan yazımızda bunların hepsine değiniyor olacağız. Kira artış oranlarının belirli kurallar çerçevesinde yapılması mülk sahiplerinin ve kiracıların yükümlülükleri arasında yer almaktadır.
Kira Artış Oranı Nedir ?
Kira artış oranı, kiracıyı kira bedeli öderken enflasyona karşı korumak için yada kiralanan mülkün değerindeki artışı kira bedeline yansıtırken kiracıyı korumak amaçlı genellikle her yıl sözleşmenin devamı yada yenilenmesiyle birlikte yeni dönemde ödenecek olan kira bedeline yapılan güncellemedir. Bu güncellemeler sırasında fahiş kira artışları kanunlar tarafından engellenmiştir.
Kira artış oranları, kiracı ve mülk sahibi arasındaki sözleşmeye bağlı olarak; bir önceki yılın kira bedeline ve son On İki ayın Tüketici Fiyat Endeksi yani TÜFE oranlarına istinaden belirlenmektedir. Mülk sahipleri aylık kiralama bedellerine TÜFE oranlarından daha fazla zam yapamamaktadırlar. Bu durumda sözleşmede kira artış oranına açıkça yer verilmelidir. Eğer sözleşmede kira artış oranına açıkça yer verilmediyse, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 344. Maddesinin hükümleri geçerli olacaktır. Yasaya göre kira sözleşmeleri yenilendiğinde kira bedeli, Tüketici Fiyatının Endeksine göre belirlenmelidir.
11 Haziran 2022 tarihinde TBMM genel kurulundan geçen düzenlenme uyarınca, 31863 sayılı Resmî Gazete de yayınlanan düzenlemeye göre, 1 Temmuz 2023 tarihine kadar daha önceden belirlenen kira sözleşmelerine dayanılarak yapılacak kira artışları TÜFE’nin belirlediği en fazla %25 olarak belirtilmiştir. Bu açıklamaya istinaden kira artış bedeli, kira bedelinin %25’i oranında arttırılabilecektir.
Ev Kira Artışı oranları için; iki olası durum vardır. Mülk sahibi ve kiracı arasında sözleşmede kira artış oranın ne kadar olacağı belirtilmiş olabilir yada sözleşmede bu durum belirtilmemiş olabilir. Bu iki durumu da ele alıyor olacağız.
Mülk sahibi ve kiracı arasında kira artış oranının sözleşmede belirtilmesi durumunda, anlaşmadaki tutar kadar arttırılması söz konusudur. Fakat bu durum, önceki kiralama yılında Tüketici Fiyatının Endeksindeki yani TÜFE’deki On iki aylık değişim oranını geçemez. Fakat taraflar arasındaki sözleşmede bu durum belirtilmediği takdirde, bu durum yine Tüketici Fiyatı Endeksi yani TÜFE‘nin belirlediği tutar nezdinde yapılabilir. Tabi bu iki durum Bir yılı aşkın kira sözleşmeleri için de geçerliği vardır.
Mülk sahibi ve kiracı arasında anlaşma olup olmadığının dikkate alınmadığı bir durum daha vardır. Bu ise Beş yıldan uzun süre olarak anlaşılan yada Beş yıldan sonrası yenilemeye devam eden kira sözleşmeleri için, 5 yılın sonrasında sözleşme yenilenmesinde uygulanacak kira artış oranı, Tüketici Fiyatı Endeksi sınırı yani TÜFE sınırı olmaksızın mülkün özelliklerine göre hakim tarafından belirlenebilmektedir.
Mülk sahipleri kira bedelinin sözleşmeleri sürecinde ortalamanın altında kalması durumunda kira tespit davası açma hakkına sahiptirler. Aynı durum kiracı için ele alınırsa, zam oranının ortalama kiraların üzerinde olduğu takdirde kiracı da kira tespit davası açarak kirasının incelenmesini talep edebilmektedir. Kira tespit davaları İçin, kira sözleşmesinin üzerinden 5 yılın geçmesi gerekmektedir. Kira sözleşmesi 5 yılı doldurmamış ise kira tespit davası açıklamaktadır.
İş Yeri Kira Artışı oranları ise;1 Temmuz 2020 itibariyle iş yerleri için kira artış oranları yazımızda bahsettiğimiz konut kirası artışları ile aynı şekilde 12 aylık Tüketici Fiyat Endeksi yani TÜFE’ye bağlı olarak artış yapılması zorunlu hale gelmiştir. Kira tespit davaları içinde aynı hükümler söz konusu olup 5 yıl veya daha uzun süreli sözleşmeler için geçerlidir.
Kira Artış Oranı Nasıl Hesaplanır ?
Mülk sahibi ve kiracı arasındaki sözleşmeye bağlı olarak gerçekleştirilen kira artışları, Devlet tarafından koruma altına alınarak Tüketici Fiyat Endeksinin yani TÜFE artışına göre hesaplanmaktadır. Kira Artış oranının yıllık olarak sözleşmenin yenilenmesi durumunda gerçekleşmektedir. Yenilenecek sözleşmede kira artış oranı yapılırken, önceki yılların kira bedeli baz alınmaktadır.
Kira tespit davaları, Kiracı hakları, Ev sahibi hakları ve birçok konu hakkında bilgi için blogumuzu okuyabilir yada Tuzla Hukuk Bürosu telefon numaramızı arayarak Tuzla Avukat ekibimizden detaylı bilgi edinebilirsiniz.
Kira tespit davası, kiracı hakları Avukatı ihtiyacınız için Çelik Hukuk Bürosu ekibimiz ile iletişime geçin.