Geçici ve Sürekli İş Göremezlik

İşçiler iş kazası sonucu iş gücü kaybına uğrayabilmekte ve bu kayıp nedeniyle geçici veya sürekli iş göremez hale gelebilmektedir. Bu nedenle işçiye meslekte kazanma gücü kaybı oranı doğrultusunda belirli bir ödenek ödenmektedir.

İş kazası durumunda işçinin sahip olduğu hakları şu şekilde sıralamak mümkündür: Geçici iş göremezlik ödeneği, Sürekli iş göremezlik ödeneği, Gelir alan kız çocuklarına evlenme ödeneği ve Ölen sigortalının hak sahiplerine ödenek verilmesi.

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabilmesi için olayın iş kazası olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Olayın iş kazası olup olmadığı Kurum tarafından değerlendirilecektir. Kurumun değerlendirmesinin ardından çalışan geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanacaktır.

Geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanabilmek için işçinin iş kazası sonucu istirahat etmiş olması gerekmektedir. Nitekim Kurum tarafından görevlendirilen bir hekim tarafından verilen istirahat raporuna göre kazanın meydana geldiği günden itibaren her gün için yardım ödenecektir. Avukat ihtiyacınızda bizimle iletişime geçin.

İş Kazasında İstirahat Raporu ve Önemi

İş kazasının meydana gelmesi ile birlikte tedavi süreci başlanacak ve işçinin tedavisi için SGK ile anlaşmalı hastanelerde tedavi gerçekleştirilecektir. İstirahat raporlarının da bu hastaneler tarafından düzenlenmesi gerekmektedir. Nitekim iş kazası geçiren işçi, işveren tarafından düzenlenen vizite kağıdı veya kimlik belgeleri ile anlaşmalı hastanelere başvurmalıdır.

Ayakta tedavilerde iş kazası geçiren kişiye, hekim işçiye yalnızca 10 günlük bir dinlenme süresi verebilir. Bu süre ancak 20 güne kadar uzatılabilir. 20 gün ve üzeri raporları sadece Sağlık Kurulu düzenleyebilir. Sağlık Kurulu da 6 aydan fazla istirahat raporu veremez.

SGK ile anlaşması olmayan bir hastaneden verilen rapor geçerli midir? Süresi 10 günden az olan istirahat raporunun anlaşmalı hastane hekimi tarafından onaylanması gerekmektedir. Eğer 10 günden fazla ise istirahat raporunu anlaşmalı hastane Sağlık Kurulunca onaylanmalıdır. Aksi takdirde verilen raporlar geçerli olmayacaktır.

İş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davaları ile ilgili yazımıza bloğumuzdan ulaşabilirsiniz.

Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Hesaplanması

İş kazası geçiren işçiye ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 17. maddesinde belirtilmiştir. Madde 17, iş kazası geçiren işçilere ödenecek ödeneği düzenleyen kanunun bir parçası olarak belirtilmiştir.

Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç

MADDE 17- İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç; iş kazasının veya doğumun olduğu tarihten, meslek hastalığı veya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki oniki aydaki son üç ay içinde 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. Bu surette bulunan günlük kazanç; iş göremezliğin başladığı veya gelirin bağlanacağı tarihten geriye doğru oniki ay ve daha öncesine ait ise güncelleme katsayısı ile güncellenerek hesaplanır.

Oniki aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle; çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri gereği sigortalı sayılanların ödenek veya gelire esas günlük kazançlarının hesabında:

1. a) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise ödenek ve gelire esas alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.
2. b) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına esas alınan üç aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.

Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak yukarıdaki fıkralara göre hesaplanır.

İş kazası ile meslek hastalığı sigortasından bağlanacak gelirlere esas tutulacak aylık kazanç, yukarıdaki hükümlere göre hesaplanacak günlük kazancın otuz katıdır

Geçici İş Göremezlik Ödeneği Nasıl Ödenir ?

Geçici iş göremezlik ödeneği işçiye Kurum tarafından ödenebileceği gibi işveren tarafından da ödenebilir. İşverenin Kuruma ödemesi gereken tutar, işverenin ilk prim borcuna mahsup edilecektir. Ödeneğin işveren tarafından ödenmesi halinde ise Kurum tarafından ödenen tutar mahsup edilecektir.

Sürekli İş Göremezlik Ödeneği

Sürekli iş göremezlik ödeneği, İş kazası veya meslek hastalığı sonucu, yetkili Sağlık Kurulundan alınan raporlar doğrultusunda meslekte kazanma gücünün %10 veya daha fazla oranda azaldığı tespit edilen işçiye sürekli iş göremezlik geliri bağlanacaktır. Ancak sigortalının yardımından yararlanabilmesi için tüm prim ve SGK borçlarının ödenmiş olması gerekmektedir. Aksi durumda ödenek bağlanamamaktadır. Sürekli iş göremezlik geliri 5510 sayılı Kanunun 19. maddesinde düzenlenmiştir.

Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali

MADDE 19- İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlarda meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu belirtilen ve Kurum Sağlık Kurulunca bu durumu onaylanan sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma gücünü ne oranda yitirdiği, birinci fıkrada belirtilen sağlık kurullarından alınacak raporlara göre yeniden tespit olunur.

Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır. Sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya, 17 nci maddeye göre hesaplanan aylık kazancının % 70’i oranında gelir bağlanır. Sürekli kısmî iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine ödenir. Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı % 100 olarak uygulanır.

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlara, sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, kendi sigortalılığından dolayı, genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.

Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunan sigortalılardan, kurumlarınca sürekli iş göremezlik nedeniyle görevlerine son verilenlerden;

1. a) Malûllük veya yaşlılık aylığına hak kazanamayan sigortalılara sürekli tam iş göremezlik geliri bağlanarak sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak sürekli iş göremezlik gelir tutarı ile sürekli tam iş göremezlik geliri arasındaki fark, sigortalının görevine son veren kurum tarafından, Kuruma ödenir. Bunların bu Kanun kapsamında tekrar çalışması halinde, sürekli işgöremezlik geliri, sürekli iş göremezlik derecesine göre ödenmeye devam edilir.
2. b) Malûllük veya yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalılara ise sürekli iş göremezlik derecesine göre gelir bağlanır.

Başka birinin sürekli bakımına muhtaç olanlar hariç, sürekli iş göremezlik gelirinin güncellenmemiş aylık tutarı; sigortalının sürekli iş göremezlik geliri hesabına esas alınan döneme ilişkin kazancı üzerinden vergi, sosyal sigorta, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası primleri kesintileri sonrası hesaplanan aylık net kazancını geçemez.

Yukarıdaki fıkralara göre hesaplanan gelir, günlük kazanç hesabına giren son ay ile gelir başlangıç tarihi arasında 55 inci maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre artırılarak belirlenir.

Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri;

1. a) Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi,
2. b) Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini,

takip eden ay başından başlar.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılardan, aynı özürlülük veya meslek hastalığı nedeniyle istirahat raporu alanlara, yazılı istek tarihinden itibaren 18 inci maddeye göre hesaplanacak bir günlük geçici iş göremezlik ödeneği ile aylık sürekli iş göremezlik gelirinin otuzda biri arasındaki fark, her gün için geçici iş göremezlik ödeneği olarak verilir.

Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya yeni bir meslek hastalığına tutulması halinde, meydana gelen özürlerin bütünü göz önüne alınarak kendisine, sürekli iş göremezliğini doğuran son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir hesaplanır. Ancak, sigortalının son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki günlük kazancına göre bulunacak geliri, hesaplanan ilk gelirinden az ise sigortalının sürekli iş göremezlik geliri ilk kazanç üzerinden ödenir.

İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Sürekli İş Göremezlik Geliri Ne Zaman Kesilir?

Sürekli İş Göremezlik Geliri yani Aylığı bağlanan kişi kendi isteği veya kurumun talebi üzerine kontrol muayenesine katılır. Yapılan muayenede engellilik oranının aylık bağlanmasını gerektiren sınırın altında olduğunun tespit edilmesi halinde, muayeneyi takip eden aybaşından itibaren gelir kesilir.

Kurum tarafından yazılı bildirim ile muayene talep edilmesi halinde sigortalı işçinin geçerli bir mazereti olmaksızın muayeneye katılmaması halinde, ücreti muayene tarihini takip eden aybaşından itibaren kesilecektir. Kontrol muayenesi tarihinden itibaren 3 ay içinde kontrol muayenesi yaptıran işçinin geliri yeniden bağlanır. Bu 3 aylık sürenin de geçirilmesi ve sürekli iş göremezlik halinin devam ettiğinin tespit edilmesi halinde, rapor tarihini takip eden aybaşından itibaren gelir yeniden bağlanır.

İşçi işe girdiğinde maaşı kesilmez, ancak hekim tedavinin bittiğine ve işçinin çalışabileceğine dair rapor vermeden önce işçi çalışmaya başlarsa maaşı kesilir. Sigortalı işçi tedavisi devam ederken çalışmaya başlarsa geliri kesilir.

Detaylı bilgi için Tuzla Hukuk Bürosu numaramızı arayarak Tuzla Avukat ekibimizden bilgi alabilirsiniz.

İşçi Avukatı ihtiyacınız için Çelik Hukuk Bürosu ekibimiz ile iletişime geçin. Gebze avukat ihtiyaçlarınızdada bize ulaşabilirsiniz.