İş Sağlığı Ve Güvenliği Hukuku Nedir?

İş sağlığı ve güvenliği, çalışanın çalışma hayatında karşılaşabileceği iş kazası, meslek hastalığı gibi konuları vücut bütünlüğüne, yaşamına yönelik tehlikelere karşı korunmasını ifade eder. Çalışanların çalışma hayatlarında daha güvenli ve sağlıklı çalışmalarını amaçlar. Her hangi bir iş kazası neticesinde çalışan haklarını alabilmesini sağlar.

İşverenler işçiyi gözetmeli ve onun iş sağlığı ve güvenliğini sağlamalıdır. Yaşam hakkı ile iş sağlığı arasındaki ilişki, konuyu sadece işverenin ya da işçinin sorunu olmaktan çıkarmaktadır. Her ne kadar özel hukuk kuralları işçinin güvenliğini sağlamakta yetersiz kalsa da iş sağlığı özel hukukun ötesine geçmiş ve kamu hukuku kuralları ile örülmüştür.

İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışmalarının Amacı;

İlk olarak, çalışanların güvenliğini sağlamaktır. Bu durum İş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının temel amacını oluşturmaktadır. Çalışanların iş kazalarına ve meslek hastalıklarına karşı korunması hedeflenir. Ayrıca ruhsal ve bedensel bütünlüklerinin sağlanması hedeflenir.

İkinci madde olarak, üretim güvenliğini sağlamaktır. Bir işyerinde üretim güvenliğinin sağlanması, üretkenliğin artmasını sağlayacağı için ekonomik açıdan özellikle önemlidir.

Üçüncü madde olarak ise, işletme güvenliğini sağlamaktır. İşyerinde alınacak önlemlerle, iş kazaları nedeniyle ortaya çıkabilecek makine arızaları ve devre dışı kalmaları, patlama olayları, yangın gibi işletmeyi tehlikeye sokabilecek durumlar veya güvensiz ve sağlıksız çalışma ortamı ortadan kaldırılacağından işletme güvenliği sağlanmış olur.

İş güvenliğinin amacı, iş sırasında veya iş nedeniyle iş kazası olasılığını en aza indirmek, çalışma ortamından dolayı oluşabilecek sağlık sorunlarını önlemektir. Başka bir deyişle, insanların bir işe başlamadan önce ve başladıktan sonra aynı sağlık durumuna sahip olmalarını sağlamaktır.

İş sağlığı ve güvenliği, her meslekte, her çalışma alanında, tüm insanların sağlığının bozulmasını önlemeye yönelik çalışmalardır. Bunu sağlamak için alınması gereken iş güvenliği önlemleri her iş için farklıdır. Önlemler daha ergonomik bir çalışma ortamı sağlamak üzere tasarlanır. Çalışma alanı tıp, fizik, kimya, matematik, istatistik, ekonomi, sosyoloji, psikoloji ve ergonomi dahil olmak üzere tüm iş kollarını kapsar. Meslek hastalıkları yeterli düzeyde tespit edilememektedir ancak iş kazaları büyük oranda tespit edilebilmektedir. Doğal olarak her iş kolunda bazı farklılıklar bulunmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği konusunda yapılan tüm çalışmalara rağmen iş kazalarının istenilen düzeye indirilemediği tespit edilmiştir.

İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri Nelerdir?

* Önlem Alma Ve Denetim;

İşverenler mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapmakla yükümlüdür. İşverenler ayrıca, yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için tedbir almak zorundadır.

* İş Sağlığı ve Güvenliği Organizasyonu;

İşverenler iş sağlığı ve güvenliği kurulu kurmakla yükümlüdür. İşverenler işyeri sağlık kurulu oluşturmak, işyeri sağlık birimi kurmak, hekim çalıştırmak, işyeri hekimi çalıştırmak ve işyerinde çalışan temsilcisi bulundurmak zorundadır. İşverenler ayrıca işyerlerinde bir çalışan temsilcisi de bulundurmak zorundadır.

* Çalışanlara Bilgilendirme Yapma ve Eğitim Verme;

İşverenler ayrıca çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almalarını sağlamalıdır. İşverenler çalışan temsilcilerini aşağıdaki konularda bilgilendirmekle yükümlüdür;

İşyerinde karşılaşılabilecek sağlık ve güvenlik riskleri, koruyucu ve önleyici tedbirler, kendileri ile ilgili yasal hak ve sorumluluklar, ilk yardım, afet durumları, yangın gibi konularda tahliye ve mücadele konusunda görevlendirilen kişiler. İşveren ayrıca çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusunda da eğitimlerini alması konusunda da sorumludur.

* Risk Değerlendirmesi Yapma;

İşveren, risk değerlendirmelerini yaparak çalışanlarına işyerinde var olan yada olabilecek risklerin önlenmesi veya  en aza indirilmesi içinde yükümlüdür.

* Sağlık Gözetimi;

İşveren, işe alımlarda, iş değişiklerinde, iş kazası yada meslek hastalığı nedeniyle işten ayrılan çalışanların tekrar işe başlamak istediğinde, iş sürecinde çalışan ve iş niteliği ile ilgili işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirtilen aralıklarda çalışanların sağlık muayenesinden geçmesini sağlamalıdır.

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri Nelerdir?

*  İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını kurallara uygun olarak kullanmak, bunları keyfi olarak kaldırmamak veya değiştirmemek.

* Teftiş merciince tespit edilen eksikliklerin ve mevzuata aykırılıkların giderilmesinde işveren ve çalışan temsilcisi ile işbirliği yapmak.

* İşyerinde kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımlarını kullanmak ve korumak.

* Kendilerinden sorumlu iş veren ve çalışan temsilcisi ile iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için iş birliği yapmak.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülüklerine Uyulmaması Durumunda Doğacak Sorunlar

İşveren açısından bu durum, çalışana tazminat ödemek yada çalışanın çalışmaktansa kaçınmak hakkına sahip olmasıyla sonuçlanabilmektedir. Çalışanlar iş yerlerindeki ciddi yada tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda iş verene başvurmaksızın işyerini yada tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli bölgeye giderler.

Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmadığı durumlarda talep etmelerine rağmen yinede bu ortam oluşturulmadığı durumlarda, kanun hükümlerine göre çalışanın iş sözleşmesini fesih etme hakkı vardır.

İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde, Tehlikenin niteliği dikkate alınarak bu tehlike giderilinceye kadar işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur.

Maden işyerlerinde ölümlü iş kazası meydana gelmesi neticesiyle kusuru yargı kararı ile tespit edilen işveren, mahkeme tarafından 2 yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanır.

Çalışan açısından ise; İşveren, çalışanın iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uymaması nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkına sahip olabilir. İşverene Tazminat Ödenmesi de bir hukuk meselesi olabilir. İşverenler, kayıpları için çalışandan tazminat talep edebilirler.

Detaylı bilgi veya tüm dava dosyalarınız için Tuzla Hukuk Bürosu telefon numaramızı arayarak Tuzla Avukat ekibimiz ile görüşebilirsiniz.

İşçi Avukatı ihtiyacınız için Çelik Hukuk Bürosu ekibimiz ile iletişime geçin.